ಅತ್ತೆ ಮಾವಂದಿರ ಪಾಲನೆಗೆ ಸೊಸೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧಳಲ್ಲ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ಲಕ್ನೋ: ಅಲಹಾಬಾದ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಮೃತ ಮಗನ ಪತ್ನಿ ಅಥವಾ ಸೊಸೆಯು (Daughter-in-law) ತನ್ನ ಅತ್ತೆ-ಮಾವಂದಿರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ಭತ್ಯೆ (Maintenance) ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು (Legal Obligation) ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮದನ್ ಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ (Justice Madan Pal Singh) ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಶಾಸನಬದ್ಧ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

“ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ (BNSS) ಸೆಕ್ಷನ್ 144 ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಸಿಆರ್‌ಪಿಸಿಯ (CrPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 125 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಶಾಸಕಾಂಗವು ತನ್ನ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಅತ್ತೆ-ಮಾವಂದಿರನ್ನು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ.” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅವಲೋಕನ
ಆಗ್ರಾ ಮೂಲದ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೃತ ಮಗನ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಮಾಸಿಕ ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಗ ಪೋಲಿಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆತನ ಮರಣದ ನಂತರ ಆತನ ಪತ್ನಿಗೂ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಪತಿಯ ಎಲ್ಲ ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು (Service Benefits) ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ವೃದ್ಧ ಪೋಷಕರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ದಂಪತಿಗಳು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಕುರಿತು ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದ ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ:

• ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು (Statutory Right): ಜೀವನಾಂಶ ಅಥವಾ ಪೋಷಣೆ ಕೋರುವುದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರು) ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರು.
• ನೈತಿಕತೆ vs ಕಾನೂನು: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಸೊಸೆ ಅತ್ತೆ-ಮಾವಂದಿರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದ್ದರೂ, ಅದು ಬಲವಂತದ ಕಾನೂನು (Enforceable Law) ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿ (Compassionate Appointment): ಸೊಸೆಗೆ ದೊರೆತ ಕೆಲಸವು ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು (FAQ)

1. ಸೊಸೆಯು ಅತ್ತೆ-ಮಾವಂದಿರನ್ನು ಸಾಕಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾನೂನು ಭಾರತದಲ್ಲಿದೆಯೇ?
   ಇಲ್ಲ, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಗೆ ತನ್ನ ಅತ್ತೆಮಾವಂದಿರನ್ನು ಸಾಕುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಬಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.
2. ಹಳೆಯ CrPC ಸೆಕ್ಷನ್ 125 ಮತ್ತು ಹೊಸ BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 144 ರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
   ಹಳೆಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್ (Code of Criminal Procedure) ನಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 125 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ (Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita) ಇದೇ ಅಂಶವು ಸೆಕ್ಷನ್ 144 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
3. ವೃದ್ಧ ಪೋಷಕರು ಯಾರಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯಬಹುದು?
   ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ವೃದ್ಧ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಂದ (ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಆಸ್ತಿಯ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿದ್ದರೆ) ಪೋಷಣೆ ಕೋರಬಹುದು.