ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಆನೆ ಶಿಬಿರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಮೇ 19ರಂದು ಕೊಡಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದುಬಾರೆ ಆನೆ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರೊಬ್ಬರು ಆನೆಯ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದ ದುರಂತ ಘಟನೆಯು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಆನೆ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಸಹಜ ವರ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಈ ದುರಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಆನೆ ಶಿಬಿರಗಳು, ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಗ್ರವಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಆನೆ ಶಿಬಿರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಹೊಸದಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಂವಹನದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗಿದೆ. ಈವರೆಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆನೆಗಳ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆನೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆನೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅನ್ವಯ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆನೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಕನಿಷ್ಠ 30 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಸಿರು ವಲಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವೀಕ್ಷಣಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆನೆಗಳ ಇರುವಿಕೆ ವಲಯದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವವು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 10 ಆನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲು ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಆನೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸಮಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಚ್ನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆನೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೇವಲ 20 ರಿಂದ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದ ಪಾಲನೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸುಗಮ ಓಡಾಟ ಮತ್ತು ಶಿಬಿರದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುವ ಈ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 10 ನಿಮಿಷಗಳ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ಸಮಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ಅವರಿಗೆ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅವುಗಳ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ಬಳಿಕ 10 ನಿಮಿಷಗಳ ಬಫರ್ ಸಮಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಶಿಬಿರದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅನುಭವವನ್ನು ಬದಲಿಸಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆನೆಗಳ ಜೊತೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಆಗುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಇದೀಗ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಶಿಬಿರದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಹೊಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇರಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಶಿಬಿರದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಅಂತಹವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಸಹ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಅನ್ನು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆನೆಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಆನೆ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ತಾಣಗಳಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಆನೆಗಳ ಸ್ನಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ದೂರದಿಂದಲೇ ವೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಆನೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಹಾವತರು ಮತ್ತು ತರಬೇತುದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ತಜ್ಞರು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವು ಅವುಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಮತ. ಈಗ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ನಿಯಮಗಳು ಆನೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಬಿರಗಳ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೋರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಲಾಖೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದೆ. 2026ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೊಡಗಿನ ದುಬಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನಾಗರಹೊಳೆ, ಬಂಡೀಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಲು ಕಟಿಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.
