ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ dairy farming ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉಪ ಕಸುಬಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದು ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಸೂಕ್ತ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಸುವಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಂದು ಮೂವತ್ತು ಹಸುಗಳ ಬೃಹತ್ ಫಾರ್ಮ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಕಥೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ ಕೃಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವದ ಮಾತುಗಳು ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಈ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳು
ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಫಾರ್ಮ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದರೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮದೇ ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕರುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಕರುಗಳ ಕಡೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ. ಹಸು ಕರು ಹಾಕಿದ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ಒಳಗಾಗಿ ಗಿಣ್ಣದ ಹಾಲು ಅಥವಾ colostrum ಕುಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಕರು ಎಷ್ಟು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಷ್ಟು ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಿಗುವ ಗಿಣ್ಣದ ಹಾಲು ಕರುಗಳ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಅದರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕರುಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಆರು ಲೀಟರ್ ಅಂದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮೂರು ಲೀಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಮೂರು ಲೀಟರ್ ಹಾಲನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕರುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರನ್ನು ಸದಾ ಲಭ್ಯವಿರಿಸಬೇಕು. ಕರು ಹುಟ್ಟಿದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಲೀಟರ್ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 100 ಗ್ರಾಂ ನಷ್ಟು ಕರುಗಳ ವಿಶೇಷ ಆಹಾರ ಅಥವಾ calf starter ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು. ಈ ಆಹಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಶೇಂಗಾ ಹಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಖನಿಜ ಮಿಶ್ರಣ ಅಥವಾ mineral mixture ಬಳಸಬಹುದು. ಎರಡನೇ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಎರಡು ಲೀಟರ್ಗೆ ಇಳಿಸಿ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 200 ಗ್ರಾಂಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒಂದು ಲೀಟರ್ಗೆ ಇಳಿಸಿ ಆಹಾರವನ್ನು 300 ಗ್ರಾಂಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೈಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಒಣಮೇವು ತಿನ್ನುವ ಮಾಮೂಲಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಕನ್ವರ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಕು.
ಕರುಗಳ ತೂಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಕರು ಸುಮಾರು 25 ರಿಂದ 35 ಕೆಜಿ ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧ ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು. ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕರು ಕನಿಷ್ಠ 70 ಕೆಜಿ ತೂಕ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಹತ್ತನೇ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಕರು 180 ಕೆಜಿ ತೂಕ ತಲುಪಿದರೆ ಅದು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಲು ಅಥವಾ ಇನ್ಸೆಮಿನೇಷನ್ ಮಾಡಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತನೇ ಅಥವಾ ಹನ್ನೊಂದನೇ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಮುಂದಿನ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಒಳಗಾಗಿ ಅದು ಹಸುವಾಗಿ ಮೊದಲ ಸೂಲು ಕರು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಕರುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪ್ರತಿ 15 ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಜಂತುನಾಶಕ ಔಷಧ ಅಥವಾ deworming ಮಾಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಕರುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಕೊಡುವಾಗ ಬಕೆಟ್ಗಳ ಬಣ್ಣದ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಹಸುಗಳು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಾಲು ನೀಡಲು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಬಕೆಟ್ ಮತ್ತು ನೀರು ನೀಡಲು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬಕೆಟ್ ಬಳಸಿದರೆ ಕರುಗಳಿಗೆ ಹಳದಿ ಬಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ನೀರು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವು ಹಾಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಒಂದೇ ಬಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡಿದಾಗ ನೀರನ್ನೂ ಹಾಲು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಕುಡಿದು ಹೊಟ್ಟೆ ದಪ್ಪಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ವೀರ್ಯಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮಹತ್ವ
ಹಲವು ರೈತರು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಕರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದು. ಗಂಡು ಕರುಗಳಿಂದ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾದ ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ವೀರ್ಯಾಣು ಅಥವಾ sexed semen ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 80 ರಿಂದ 90 ರಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣು ಕರುಗಳೇ ಹುಟ್ಟುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಕೆಲವು ರೈತರು ಸೆಕ್ಸ್ಡ್ ಸೆಮೆನ್ ಬಳಸಿದಾಗ ಹಸುಗಳು ಬೇಗನೆ ಗರ್ಭ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ repeat breeding ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೂರುತ್ತಾರೆ. ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಖನಿಜಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮಿನರಲ್ಸ್ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ದೇಹವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರೆ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಗರ್ಭ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ಹಸುವಿನಿಂದ ಒಂದು ಕರು ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಉದ್ಯಮವು ನಷ್ಟದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಹಸು ಕರು ಹಾಕಿದ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಗರ್ಭಧರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ತಡವಾದಷ್ಟೂ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸೈಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಹಸುಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಲು ಸೈಲೇಜ್ ಅಥವಾ ಜೋಳದ ಚಪ್ಪೆ ಸಗಟು ಮೇವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಹಸಿರು ಮೇವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾಗಿ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಟ್ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸೈಲೇಜ್ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹಸುಗಳಿಗೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಮತೋಲಿತ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಸೈಲೇಜ್ ಕಟಿಂಗ್ ಮಿಷನ್ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ತೋಟದಲ್ಲೇ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಪೌಡರ್ ಮಾಡಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ತಂದು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಸೈಲೇಜ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಏಳು ಅಡಿ ಆಳ ಮತ್ತು ಏಳು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ರೂಮ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಸುಮಾರು 48 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 35 ಅಡಿ ಅಗಲದ ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮೇವನ್ನು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಆಡದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕವರ್ ಹಾಕಿ ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ ಮೇವು ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದವರೆಗೂ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸೈಲೇಜ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹದವಾದಾಗ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಅಥವಾ ಬೆಲ್ಲದ ರೀತಿಯ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರೂಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸೈಲೇಜ್ ಸುಮಾರು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಮ್ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮೇವಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉಳಿದ ದಿನಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಿಗುವ ರಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಡ್ಲೆ ಹೊಟ್ಟು ಅಥವಾ ಚನ್ನಾ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಕಡ್ಲೆ ಹೊಟ್ಟು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಲಿಡ್ ನಾಟ್ ಫ್ಯಾಟ್ ಅಂದರೆ SNF ಮತ್ತು fat ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ದಿನನಿತ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೆಚ್ಚಲು ಬಾವು ರೋಗದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ
ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಚ್ಚಲು ಬಾವು ಅಥವಾ mastitis ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹಾಲನ್ನು ಹಿಂಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಾಲು ಹಿಂಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಹಸುಗಳ ನಿಪ್ಪಲ್ ಅಥವಾ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ಸುಸ್ತಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದರೆ ಸಗಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಕೆಚ್ಚಲಿನ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕೆಚ್ಚಲು ಬಾವು ರೋಗ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಾಲು ಹಿಂಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸೈಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಒಣಮೇವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಆಹಾರ ತಿನ್ನುವ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧದಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ರೋಗದ ತprobability ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಐದುವರೆ ಗಂಟೆಗೆ ಹಾಲು ಹಿಂಡಲು ಆರಂಭಿಸಿ ಆರುವರೆ ಅಥವಾ ಏಳು ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಮುಗಿಸಬೇಕು. ತದನಂತರ ಏಳು ಗಂಟೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮೇವು ಹಾಕಬೇಕು. ಹಸುಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಮೇಯ್ದು ನಂತರ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಕ್ಲೀನ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದೇ ರೀತಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ಐದುವರೆ ಇಂದ ಏಳು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಹಾಲು ಹಿಂಡಿ ಏಳುವರೆಗೆ ಮೇವು ಹಾಕಬೇಕು. ಹಸುಗಳಿಗೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮೇವು ಹಾಕಬೇಕು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಮೇವು ಹಾಕುತ್ತಾ ಇರಬಾರದು. ಹಸುಗಳು ತಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಮರಳಿ ಬಾಯಿಗೆ ತಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೆಲ್ಕು ಹಾಕಲು ಅಥವಾ rumination ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ನೀಡಬೇಕು. ಹಸುಗಳು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೆಲ್ಕು ಹಾಕುತ್ತವೆಯೋ ಅಷ್ಟು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ವಾಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ರೊಟೇಷನ್ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯ ಪರೋಕ್ಷ ಆದಾಯ
ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ರೊಟೇಷನ್ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿರುವ ಹಸುಗಳ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 15 ಹಸುಗಳಿರುವ ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50 ರಷ್ಟು ಹಸುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಾಲು ನೀಡುತ್ತಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಹಸುಗಳು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಹಸುಗಳು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಗಬ್ಬವಾದರೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ದಿನನಿತ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಣದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 240 ಲೀಟರ್ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕನಿಷ್ಠ 12 ರಿಂದ 13 ಹಸುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಿಂಡುತ್ತಿರಬೇಕು ಮತ್ತು 5 ರಿಂದ 6 ಹಸುಗಳು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಕ್ರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.
ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಾಲಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಪರೋಕ್ಷ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದಲೂ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು. ಹಸುಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ತೊಳೆದ ನೀರು ಮತ್ತು ಸಗಣಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಲಿಫ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಲದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ನೇಪಿಯರ್ ಮೇವಿನ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹರಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಾದ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ಯೂರಿಯಾ ಖರೀದಿಸುವ ವೆಚ್ಚ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಫಾರ್ಮ್ನಿಂದ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಟ್ರಿಪ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವಂತ ಜಮೀನಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು.
ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ paddock system ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಹಸುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಕಟ್ಟಿಹಾಕದೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಓಡಾಡಲು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲದ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಹಸುಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅನುಭವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು. ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಬರುವ ಒಟ್ಟು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 15 ರಷ್ಟನ್ನು ಮರಳಿ ಉದ್ಯಮದ ಆಧುನಿಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 20 ರಷ್ಟನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇನ್ಕಮ್ ಆಗಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯು ಒಂದು ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.
