ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಿ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ವಿಶ್ವಗುರು ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಮಾರೋಪದ ವೇಳೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ಘಟನೆಯೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾದ ಗುರುವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಸುಮಾರು 6 ಗಂಟೆಗೆ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ತೇರು ಎಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರಥದ ಬೃಹತ್ ಗಾಲಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಧನರಾಜ ಚಾಕೂರೆ ಮತ್ತು ರಿಷಬ್ ಎಂಬುವವರ ಕಾಲುಗಳು ತೇರಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಗಾಲಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಜಖಂಗೊಂಡಿದ್ದು ಇವರ ಪೈಕಿ ಧನರಾಜ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಘಾತವು ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.
ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದ ಶರಣರ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಸವೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಸೇರಿ ರಥದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ರಥೋತ್ಸವವು ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರಥದ ಗಾಲಿಯ ಸಮೀಪವಿದ್ದ ಧನರಾಜ ಮತ್ತು ರಿಷಬ್ ಅವರು ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ತೇರಿನ ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನ ಗಾಲಿಗಳು ಇವರ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಿದ ಪರಿಣಾಮ ತೀವ್ರ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿದ್ದು ಮೂಳೆಗಳು ಪುಡಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರು ಧಾವಿಸಿ ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಹತ್ತಿರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯ ದೇವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಲು ಭಕ್ತಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಜನದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯು ಸಂಭ್ರಮದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತರಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಇಷ್ಟದೈವದ ತೇರನ್ನು ಎಳೆಯಲು ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಾಲನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿರುವ ಧನರಾಜ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ಥಿತಿ ಇಂದು ಕಣ್ಣೀರು ತರಿಸುವಂತಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂತೋಷವು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆತಂಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ದುಃಖದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿಯು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಘಟನೆಯು ಒಂದು ಕಹಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುವಾಗ ಗಾಲಿಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಬೇಲಿ (Safety Barricades) ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಗಾಲಿಯ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಂತಹ ಬೃಹತ್ ರಥೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಜನದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಧನರಾಜ ಚಾಕೂರೆ ಮತ್ತು ರಿಷಬ್ ಅವರ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಆದ ಗಾಯದ ತೀವ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ತೇರು ಎಳೆಯುವಾಗ ಭಕ್ತರ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ರಭಸವು ಇಂತಹ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಂತಹ ಅನಾಹುತಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ರಥದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ನಡುವೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮನ್ವಯತೆ ಇರಬೇಕು. ಈ ಬಾರಿ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ತೇರು ಎಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಕೂಡಲೇ ತೇರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಈ ರೀತಿಯ ಅನಾಹುತಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಥದ ಗತಿ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನುರಿತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದು ವೈದ್ಯರ ತಂಡವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇರಿಸಿದೆ. ಧನರಾಜ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಚಿಂತಾಜನಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದ ನಾಗರಿಕರು ಅವರ ಶೀಘ್ರ ಚೇತರಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಯುವಕರು ಉತ್ಸಾಹದ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು. ರಥದ ಚಕ್ರಗಳು ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಪೊಲೀಸರು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪಂಚನಾಮೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಬಿಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಬಂದೋಬಸ್ತ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂತಹ ಅಚಾತುರ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮಿತಿಯು ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುವ ಅಥವಾ ನೆರವು ನೀಡುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತೇರಿನ ಚಕ್ರಗಳ ಬಳಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಮನುಷ್ಯರ ಕಾಲುಗಳು ಒಳಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ತರುವಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಘಟನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಪಘಾತವಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಾಠವಾಗಿದೆ. ನಾವು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಂಬುವಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ನೀಡಬೇಕು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಸೇರುವ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಾಹನಗಳು ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಅನಾಹುತದಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸುವವರು ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬಸವೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂಭ್ರಮವು ಇಂತಹ ಕರಾಳ ನೆರಳಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಗುಂಪಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ನಮಗೆ ಜೀವ ಕಾರುಣ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಪ್ರಾಣವೂ ಅಮೂಲ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯಬೇಕು. ಧನರಾಜ ಮತ್ತು ರಿಷಬ್ ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗುಣಮುಖರಾಗಿ ಮರಳಿ ಮನೆ ಸೇರಲಿ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
