ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದ ಚೀತಾ ಪುನರ್ವಸತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಶಿಯೋಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಜನಿಸಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಚೀತಾ ಮರಿಗಳು ಶವವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಘಾತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಈ ಮರಿಗಳು ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿರುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮರಿಗಳು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮರಿಗಳ ಸಾವಿನ ವಿವರ
ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕೆಜಿಪಿ 12 ಹೆಸರಿನ ಹೆಣ್ಣು ಚೀತಾ ಕಳೆದ ಏಪ್ರಿಲ್ 11 ರಂದು ನಾಲ್ಕು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತಾಯಿಯ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಈ ಮರಿಗಳು ಮೇ 12 ರಂದು ಶವವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಶಿಯೋಪುರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗದ ಗುಹೆಯೊಂದರ ಬಳಿ ಮರಿಗಳ ದೇಹಗಳು ಅರೆಬರೆ ತಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಾಳಿಯ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೇ 11 ರ ಸಂಜೆ ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಕರು ಈ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ದುರಂತವು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ.
ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅರೆಬರೆ ತಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಿಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿರತೆ ಅಥವಾ ಕಾಡಿನ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿ ಬೇಟೆಯಾಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಚೀತಾ ಮರಿಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತಾಯಿ ಚೀತಾ ಸದಾ ಜೊತೆಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಾಳಿ ನಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಚೀತಾ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಹೊರಹೋಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತಾಯಿ ಚೀತಾ ಕೆಜಿಪಿ 12 ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ
ತನ್ನ ನಾಲ್ಕೂ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಜಿಪಿ 12 ಹೆಣ್ಣು ಚೀತಾ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉದ್ಯಾನವನದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡವು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮರಿಗಳ ಸಾವಿನ ನಂತರ ತಾಯಿ ಚೀತಾ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು ಅದರ ಚಲನವಲನದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಜಿಪಿ 12 ಗೆ ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ ಗಾಯಗಳಾಗಿಲ್ಲ. ಮರಿಗಳ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಂದರೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಮ್ ವರದಿ ಬಂದ ನಂತರ ಸಾವಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು ಎಂಬುದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರಲಿದೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಚೀತಾಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಚಿರತೆಗಳಂತಹ ರಾತ್ರಿ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಚೀತಾ ಮರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕುನೋ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಚಿರತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಚೀತಾ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಅಂದರೆ ಇಂಟರ್ ಸ್ಪೆಸಿಸ್ ಕಾಂಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಚೀತಾಗಳು ಇಂತಹ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀತಾಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಭವಿಷ್ಯ
ಈ ನಾಲ್ಕು ಮರಿಗಳ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 53 ಚಿರತೆಗಳು ಉಳಿದಿವೆ ಎಂದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 33 ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಅಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ ತರಲಾದ ಚಿರತೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸ್ತುತ 50 ಚಿರತೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ ಅವುಗಳ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಿರಂತರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೃತ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಖಾತೆಗೆ 22 ಕೋಟಿ ರೂ. ಜಮೆ!
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ; ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಸೈಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಠಾಣೆಗೆ ತಂದ ಕುಟುಂಬ
ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಂದರೆ ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ತಜ್ಞರು ಈ ಸಾವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚೀತಾಗಳು ತಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಇಂತಹ ಸಾವುಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮರಿಗಳಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳು
ಕುನೋ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಉದ್ಯಾನವನದಾದ್ಯಂತ ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿರತೆಗಳ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಿಸಿಟಿವಿ ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮರಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚೀತಾಗಳು ನೆಲೆಸಿರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತವು ಚೀತಾ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಂದರೆ ಎಕೋ ಟೂರಿಸಮ್ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವುಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೂ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಧೃತಿಗೆಡದೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಚೀತಾಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂತತಿಯ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.
