ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ರತ್ನಖಚಿತ ಸಿಂಹಾಸನವು ರಾಜ ಪರಂಪರೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಅರಮನೆಯ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯ ಭದ್ರತಾ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ 13 ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಭದ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ಸಿಂಹಾಸನವು ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಿಕ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಿಡಿಸಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ರತ್ನಖಚಿತ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ನಂತರ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ರಾಜ ಭೋಜನ ಕೈ ಸೇರಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ರಾಜಸಿಂಹಾಸನವಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ಬಳಿಕ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು, ವಿಜಯನಗರದ ಕೊನೆಯ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಶ್ರೀರಂಗರಾಯರು 1610ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 8ರಂದು ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು ಎಂದು ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಸುಮಾರು 70ರಿಂದ 80 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಹಾಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರಿ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಿಂಹಾಸನವು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂಜೂರದ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ದಂತದ ಫಲಕಗಳು, ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಸಿಂಹದ ಮೂರ್ತಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ರಥಗಳ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜರ 'ಗಂಡಭೇರುಂಡ' ಲಾಂಛನ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ 'ಸತ್ಯಮೇವೋದ್ಧರಹಮ್' ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಿದೆ. ಕೂರ್ಮಾಸನ ಅಂದರೆ ಆಮೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಚಿನ್ನದ ಛತ್ರಿಯಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಪಚ್ಚೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೊತ್ತ 'ಹುಮಾ' ಎಂಬ ದೈವಿಕ ಪಕ್ಷಿಯಿದೆ.
ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ 1930ರಿಂದ 1940ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮೊದಲಿದ್ದ ಐದು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇನ್ನೆರಡು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಶಿಲ್ಪಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ ಕೆ.ಎಸ್. ಸಿದ್ದಲಿಂಗಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಕಲಾನಿಪುಣ ಸಿಂಗಣ್ಣಾಚಾರ್ ಅವರು ಈ ಬೃಹತ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ದಸರಾದಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಂಹಾಸನದ ದರ್ಶನ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜವೈಭವವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.